Author: Bruce

Sciéncias

Lo començament de la vida (l’embrion e lo fètus)
Per formar un èsser uman novèl, es necessari que doas cellulas reproductrices (una que ven del paire, l’espermatozoïde, e una de la maire, l’ovul) s’encontran e fusionan per formar un uòu. Sonam aqueste encontre la fecondacion.
L’uòu fecondat se divisa e se desvolopa dins l’uterus de la maire. Dona naissença a l’embrion (fr : embryon ; lo futur nenon), mas tanben :
–-al sac amniotic (que conten lo liquid amniotic, que servís de proteccion) ;
–-en partida al placenta (que permet los escambis de nutriments, de rebuts e de gas entre la sang de la maire e lo de l’enfant) ;
–-al cordon ombilical (que religa l’embrion al placenta e mesura environ 50 cm).
Pendent los dos primièrs meses (la periòde embrionar) de l’emprenhament (fr : grossesse), totes los organs se meton en plaça. Los sèt meses que seguisson (lo periòde fetal, lo del fètus) son mai que mai un periòde de creissença. Es pendent lo tresen mes d’emprenhament que podèm conéisser lo sèxe de l’enfant (amb l’ajuda d’un exàmen indolòr que se sòna ecografia).
La naissença
9 meses aprèp la fecondacion, l’enfant es prèst a naisser. Las jasilhas (fr : accouchement) es marcat per tres temps :
Ê Pendent mantuna ora, los muscles de l’uterus se contractan, son còl se dilata per aprestar l’expulsion de l’enfant e le sac amniotic se copa (çò que sonam la “perte des eaux”).
Ë La contraccion dels muscles de l’uterus e dels muscles abdominals permet al nenon de naisser (es la “naissença”).
Ì Lo placenta es expulsat (es çò que sonam la “délivrance”).
Tre sa naissença, le nenon deu cambiar sos sistèmas de respiracion (es per aquela rason qu’esperam son primièr crit) e de nutricion (se met naturalament a popar lo lach de sa maire, o de lach de vaca “maternizat”). Aquelas doas foncions, respiracion e nutricion, èran asseguradas per la sang de sa maire pendent l’emprenhament. Sa sang dintrava en contacte amb la sang del nenon al nivèl del placenta. Pauc aprèp la naissença, copam lo cordon ombilical (dòl pas).
La creissença
Pendent las annadas que seguisson, l’enfant (qu’es al començament totalament dependent dels adults) va butar e aprene una quantitat gigantesca de causas (caminar, parlar, se noirir, se lavar, comptar, legir, escriure…).
La pubertat
A partir d’a l’entorn de 10 ans ½ per la dròlla e 11 ans ½ pel dròlle (a mai o mens 2 ans prèp), de transformacions corporalas e psicologicas començan ; van durar 4 ans en mejana. Pendent aquel periòde, la pubertat (del latin pubere que significa “se cobrir de pels”), l’enfant ven adolescent. Son còs acquesís la capacitat de se reprodusir, quitament s’es tròp jove, del punt de vista de la societat, per far e elevar d’enfants.
Ai plan compres...
A qué correspond lo monilh (fr : nombril) ?
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Pòdi explicar lo sens dels mots en gras de tèxte.

Ecografia d’un fètus de 9 setmanas

La recèrca medical s’interessa bravament al cordon ombilical per çò que conten de cellulas-socas que poiriam utilizar per curar d’unas malautiás.

D’unes signes de la pubertat…
ä la talha aumenta bravament (creissença), / ä de biçòls d’acné aparéisson sul morre, / ä de pels butan sul pubis, jols braces, sus las cambas.
per la femna	per l’òme
ä muda : la votz ven un pauc mai greva, / ä los sens se desvoloppan, / ä las menstruacions (las règlas) aparéisson e son lo signe que les ovaris an produsit un ovul qu’es pas estat fecondat (cada 28 jorns).	ä muda : la votz ven bravament mai greva ; lo “talhon d’Adam” es mai visible, / ä lo penis e los testiculs se desvolopan / ä las primièras ejaculacions (sortida de spèrme del penis) se produsisson, / ä la mostacha e la barba aparéisson.

Illustration : échographie de Aoineko (Wikipedia - CC by-sa) – v01 – Bruce Demaugé-Bost – http://bdemauge.free.fr