Author: Bruce

Sciéncias

Qué sonam un insècte ?
Un insècte es un animal artropòde (es a dire que possedís un esqueleta extèrne en quitina [fr : chitine])
que a sièis patas a l’estat adulte,
un parelh d’antenas
e de còps un o dos parelhs d’alas.
Totes los insèctes possedisson un cap, un pitre [fr : thorax] e un abdomèn.
An pas de palmons mas respiran mercés a d’orificis pichonets : los estigmats [fr : stigmates]. Son de tubes que menan l’oxigèn fins a las cellulas. Aquel sistèma respiratòri es pas present que (= sonque) pels animals pichons.
Coneissèm gaireben un million d’espècias diferentas d’insèctes, mas n’i a benlèu trenta còps mai ! Las aranhas e los escorpius (que an uèch patas) e tanben, per exemple, los milapatas (que n’an rarament mai de cent) son pas d’insèctes.
1. Colora las partidas d’aqueste coleoptèr amb las colors seguentas : las antenas en irange, las mandibulas en jaune, lo cap en verd, lo pitre en ròse, l’abdomèn en blau, las patas en castanh.

2. Colora los insèctes en verd e los autres animals en irange.

la domaisèla
libellule

la babaròta

lo lombric

l’aranha

la sautarèla

la cigala

l’escorpiu

la galineta

lo mosquilh

lo parpalhon

Cossí se desvolopan los insèctes ?
Al sortir de son uòu, un insècte jove (jovenet) pòt aver una forma plan diferenta de la qu’aurà un còp adulte (imagò). Aquel estadi s’atenh aprèp mantuna muda [fr : mue], quand l’insècte càmbia d’exoesqueleta que li permet de butar. Per d’unas espècias (coma las moscas o los parpalhons), un estadi intermediari mena la baba [fr : larve] (o escarena [fr : asticot] o ruca [fr : chenille]) a se trasformar en baba [fr : nymphe] (o crisalida [fr : chrysalide]) e a aquesir d’organs novèls (per exemple : d’alas) abans de venir un imagò. En general, l’estadi de jovenet es lo mai long dins la vida de l’insècte.

3. Dessenha los diferents estadis del cicle de vida d’un parpalhon.

L’uòu

La ruca

Lo parpalhon

La crisalida

image originale : Wikipédia –

v01 – Bruce Demaugé-Bost – http://bdemauge.free.fr