Author: Bruce

Sciéncias

Dins un mitan balhat, los èssers vius (vegetals e animals) entretenon de relacions alimentàrias estrechas que constituïsson una ret alimentària (o ret trofica). Dins aquesta ret, l’energia e la matièra circulan.
Las cadenas alimentàrias
Una ret alimentària se compausa de mantuna cadenas alimentàrias entremescladas. Cada cadena correspond a una seguida d’èssers vius mai o mens longas ont cadun manja lo d’abans.
Illustra aqiesta cadena alimentària (una sageta ® significa “se fa manjar per”).
Los elements d’una cadena alimentària
Distinguissèm tres categorias màger d’organismes dins una cadena alimentària :
Los productors : una cadena alimentària comença totjorn per un vegetal clorofilian (es a dire vert), levat al fons dels oceans ont de bacterias pòdon jogar aquel ròtle.
Los consumidors : distinguissèm los vegetarians, los carnivòris primaris (carnivòrs o insectivòrs que se noirisson d’erbivòrs o d’insèctes ; es lo cas de las irondas) e los carnivòrs segondaris (que se noirisson de carnivòrs o d’insectivòrs ; es lo cas dels falcons).
Los descompausaires : los vèrms de tèrra, bacterias, pichons insèctes e campairòls (que son de vegetals non clorofilians, es a dire non verts) degradan las matièras organicas (rebuts vegetals, cadavres d’animals, excrements) en minerals, que serviràn de noiridura als vegetals.
Illustra aquel esquèma del cicle d’una cadena alimentària amb tas causidas.
Las relacions particulièras
Los parasits son d’ animals o de vegetals que vivon sus un autre organisme e se noirisson a sa carga (fr : à ses dépens) (l’òste, el, tira cap de benefici d’aquesta associacion, o quitament ne patís). Lo vesc (le gui) es una planta que parasita d’unas espècias d’arbres. Lo tenià parasita l’intestin dels vertebrats (dont l’Òme).
la simbiòsi es una associacion entre dos èssers vius ont cada associat tira profièch. Lo pica-buòus es un aucèl d’Africa que se noirís dels parasits que vivon sus la pèl dels bovins. De nombroses micro-organisms presents dins l’intestin de la màger part dels animals facilitan lor digestion. Les liquèns son d’organisms compausats d’una simbiòsi entre una alga e un campairòl.
Ai plan comprés...
Pòdi indicar un element que manca per que la cadena alimentària illustrada al verso faga un cicle complet.
Pòdi explicar la significacion dels mots en gras de tèxt.
Pòdi explicar perqué totes los animals dependon de las plantas per se noirir.

l’erba

®

lo criquet

®

la musaranha

®

lo chòt

los vegetarians	los carnivòrs	los omnivòrs
se noirisson de vegetals	se noirisson d’animals	se noirisson d’animals e de vegetals.

Consumidor

Productor

Descompausaires

Bruce Demaugé-Bost – http://bdemauge.free.fr