Author: Bruce

Operacions
Calculadoira

I a bravament de tecnicas que permeton de calcular una sostraccion. Vaquí una, que se sona “sostraccion per manlèu” (fr : par emprunt).
1. Pausar la sostraccion
Per pausar una sostraccion, es important de plaçar cadun dels nombres los unes jols autres, en escrivent las chifras de las unitats (U) dins la meteissa colomna, las de de las desenas (D) dins una colomna mai a esquèrra, etc.
Atal, per calcular la sostraccion 3 685 – 433, escrivèm :
2. Calcular la sostraccion
En començant per las unitats, puèi en anant cap a esquèrra (ï), levam la chifra d’embàs a la d’ennaut. Dins cada colomna, escrivèm la resulta d’aquela sostraccion jos la barra d’embàs (chifras dins los cercles grises).
3. Lo cas de las retengudas
Cada còp que la chifra d’embàs es mai bèla que la d’ennaut, cal obligatòriament utilizar una retenguda. Levam 1 de la chifra situada a esquèrra de la chifra d’ennaut, e l’ajustam dabant la chifra d’ennaut (per exemple : 8|3 devient 7|13). Efectuam puèi la sostraccion.
Aquesta tecnica pòt pausar de problèmas quand lo nombre d’ennaut conten un o mantun 0. Cal efectuar mantun manlèus fins a una colomna que conten pas de 0 (per exemple : 200|4 ven 199|14).
Aicí, podèm pas calcular 5 – 8. Fasèm doncas una retenguda. Manlevam 1 dans la colomna de esquèrra (raiam lo 3, escrivèm 2 a la plaça e ajustam un 1 dabant lo 5 per far 15). 15 – 8 = 7. Escrivèm 7 embàs de la primièra colomna. Coma podèm pas calcular 2 – 4, fasèm tanben una retenguda. Lo problèma es que la chifra de esquèrra es 0 e que li podèm pas levar 1. Prenèm doncas las doas chifras de esquèrra (40) e levam 1 al nombre que fan (obtenèm 39). Ajustam lo 1 a costat del 2 per far 12. 12 – 4 = 8. Lo notam embàs e efectuam las doas autras sostraccions normalament : 9 – 0 = 9 et 3 – 2 = 1.

M	C	D	U
3	6	8	5
	4	3	3

–

3	6	8	5
	4	3	3
3	2	5	2

–

3 – 0

6 – 4

8 – 3

5 – 3

4	0	3	5
2	0	4	8
1	9	8	7

3

9

1

2

1

–

3 – 2

9 – 0

12 – 4

15 – 8

Exercicis
Pausa e calcula las sostraccions seguentas.

4 285 – 2 054 =	3 333 – 2 022 =
8 258 – 4 149 =	9 245 – 8 902 =
6 281 – 5 394 =	3 016 – 2 826 =
4 007 – 3 819 =	1 800 – 989 =
10 005 – 5 567 =	10 003 – 1 499 =

v02 – Bruce Demaugé-Bost – http://bdemauge.free.fr